Page 8 - คู่มืองค์ความรู้และนวัตกรรมฯ
P. 8

คูมือองคความรูและนวัตกรรมการขับเคลื่อนแผนแมบทไปสูการปฏิบัติ


                       ๑.๒ นิยามและความหมาย
                        ชุมชน หมายถึง กลุมคนที่มาอยูรวมกันหรือตั้งภูมิลำเนาในอาณาเขตทางภูมิศาสตรเดียวกันที่แนนอน

               ไมวาจะเปนขอบเขตทางธรรมชาติ หรือขอบเขตที่สรางขึ้นเองก็ตาม มีวิถีการดำเนินชีวิต ทั้งลักษณะทางสังคม
               กิจกรรมทางสังคม และเศรษฐกิจ มีจารีตประเพณี มีปฏิสัมพันธตอกันและกัน รวมทั้งอยูภายใตกฎระเบียบ
               กฎเกณฑเดียวกัน

                       องคประกอบชุมชน คือสวนประกอบที่สำคัญ ซึ่งเปนสิ่งที่แสดงใหเห็นการกำเนิดของชุมชนที่ไมได
               เกิดขึ้นเองโดยธรรมชาติ แตหากเกี่ยวของกับอาณาบริเวณ คน ความสนใจ ความสัมพันธ และการปฏิบัติตอกัน
               ซึ่งก็หมายถึงการเชื่อมโยง ๓ ดาน คือ (ไพรัตน เตชะรินทร, ๒๕๒๔)
                              ๑. ดานภูมิศาสตร หมายถึง สภาพแวดลอม ทรัพยากรธรรมชาติ ปา และแมน้ำ
               อาณาบริเวณ คน และสถานที่

                              ๒. ดานสังคม หมายถึง คน (People) คนเปนองคประกอบสำคัญของชุมชน หากปราศจาก
               คน ก็จะไมมีความเปนชุมชน ความสนใจรวมกัน (Common Interest) ซึ่งเปนผลมาจากการอยูรวมกันใน
               อาณาเขตบริเวณเดียวกัน การอยูรวมกัน การติดตอสื่อสาร วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณี (Cultural

               Traditions) ตลอดจนแบบแผนของการดำเนินชีวิตในชุมชน (Pattern of  Community  Life)
                              ๓. ดานจิตวิทยา หมายถึง ความเปนพวกเดียวกัน ความเอื้ออาทรตอกัน ปะทะสังสรรคตอกัน
               (Interaction) เมื่อมีคนมาอยูรวมชุมชนเดียวกัน แตละคนตองมีการติดตอแลกเปลี่ยน และปฏิบัติตอกัน
               ความสัมพันธของสมาชิก (Relationship) ความสัมพันธตอกันของสมาชิกในชุมชนเปนสิ่งที่ผูกพันใหสมาชิกอยู

               รวมกันในชุมชนนั้น
                         ชุมชนเมือง หมายถึง กลุมคนที่มีความหนาแนนของประชากร อาคารบานเรือนหนาแนน มีความ
               เจริญกาวหนาทางวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ในดานสิ่งแวดลอมสวนใหญจะเปนสิ่งแวดลอมที่มนุษยสรางขึ้น
               มากกวาสิ่งแวดลอมที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ จะมีความหลากหลายของอาชีพ แตสวนใหญมักจะเกี่ยวของกับ

               อุตสาหกรรม การคาขาย และการบริการ ประชากรในชุมชนเมืองจะมีความเปนอิสระ หรือเปนปจเจกบุคคลสูง
               สงผลใหความสัมพันธทางสังคมเปนแบบตัวใครตัวมัน และขาดความเปนอันหนึ่งอันเดียวกัน แตสามารถอยู
               รวมกันไดเพราะผลประโยชนที่แตละคนจะไดรับ โดยปกติชุมชนเมืองจะมีการเปลี่ยนแปลงอยูตลอดเวลาทั้งที่
               เจริญกาวหนาขึ้นและเสื่อมโทรมลง

                        ชุมชนชนบท หมายถึง ชุมชนที่อยูในเขตชนบทเปนชุมชนขนาดเล็กซึ่งจะมีความหนาแนนของ
               ประชากรนอย ผูอยูอาศัยมีความสัมพันธอันดีตอกันมีชีวิตความเปนอยูคลายคลึงกัน มีความสนิทสนมเอื้อเฟอ
               ซึ่งกันและกัน มีกิจกรรมทางสังคมรวมกัน ยึดมั่นในขนบธรรมเนียมประเพณี มีความสัมพันธใกลชิดกับ

               ธรรมชาติ มักทำอาชีพทางการเกษตร เลี้ยงสัตว และการประมง ยึดถือจารีตประเพณีเปนแบบกลุมเพื่อนฝูง
               ญาติพี่นอง คอยควบคุมดูแลกันเอง
                        สิ่งแวดลอมชุมชน หมายถึง สิ่งตาง ๆ ที่มีลักษณะทางกายภาพและชีวภาพที่อยูรอบตัวมนุษย ที่อาศัย
               และประกอบกิจกรรมตาง ๆ ในเขตชุมชน หรือหมูบานที่อยูภายในขอบเขตการใหบริการของเมืองนั้น ซึ่ง
               เกิดขึ้นโดยธรรมชาติและสิ่งที่มนุษยไดทำขึ้น มีอิทธิพลเกี่ยวโยงและเกื้อหนุนกัน โดยผลกระทบจากปจจัยหนึ่ง

               จะมีสวนเสริมสรางหรือทำลายอีกสวนหนึ่งอยางหลีกเลี่ยงไมได (สำนักงานนโยบายและแผน
               ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม, ม.ป.ป.)
                        การจัดการสิ่งแวดลอมชุมชน หมายถึง กระบวนการสรางศักยภาพการคงสภาพความยั่งยืนของ

               สิ่งแวดลอมโดยรอบของชุมชน และการควบคุมกิจกรรม การจัดการ เพื่อเอื้อประโยชนตอชุมชนตลอดไป การ
               จัดการสิ่งแวดลอมชุมชน มีแนวคิดหลักในการดำเนินการ ไดแก หลักการที่ ๑ การกำหนดชนิด/ประเภทและ

                                                            ๒
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13