องค์กรป่าชุมชนบ้านนาผักก้าม-บ้านนาเจริญ บ้านนาผักก้าม ต.เหล่ากอหก อ.นาแห้ว จ.เลย

องค์กรป่าชุมชนบ้านนาผักก้าม-บ้านนาเจริญ บ้านนาผักก้าม ต.เหล่ากอหก อ.นาแห้ว จ.เลย

ป่าชุมชนร้องนาเอี่ยน เป็นป่าดงดิบโบราณ เนื้อที่ 1,000 ไร่ อยู่ระหว่างบ้านนาผักก้ามและบ้านนาเจริญ ชุมชนชาวไทลื้อที่อพยพมาจากหลวงพระบาง ในตำบลเหล่ากอหก อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย ไม่เคยถูกบุกรุกมาก่อน มีความอุดมสมบูรณ์ ต้นไม้น้อยใหญ่หนาทึบ มีพันธุ์ไม้ทั้งไม้ชั้นล่าง ประเภทเฟิร์น เถาวัลย์ หวาย เห็ด และพืชสมุนไพร ซึ่งเป็นแหล่งอาหารของคนในชุมชน ไม้ชั้นกลางประเภทไผ่นานาชนิด หมากน้อย พืชสมุนไพร และไม้ยืนต้นชั้นบน เช่น ไม้ยาง ไม้ก่อ ไม้กะบาก ไม้พะยอม ไม้พันทรี ไม้แลนคอ เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีไม้หายากและพืชกำลังสูญพันธุ์มากมาย เช่น ต้นค้อ 3 สายพันธุ์ โดยเฉพาะหมากค้อเขียวซึ่งพืชหายาก เร่วหรือหมากแหน่งที่มีหลายสายพันธุ์ สัตว์ป่าพวกหมูป่า ไก่ป่า ลึ่ง กระรอก กระแต งูนานาชนิด และยังมีแมลงมากมาย รวมเป็นความหลากหลายทางชีวภาพที่มีเฉพาะในผืนป่าแห่งนี้

ชุมชนเริ่มต้นรักษาป่า โดยใช้ “ความเชื่อ” เรื่องป่าต้องห้าม ป่าผีสิง ต่อมาได้ตั้งคณะกรรมการป่าชุมชน กำหนดกฏระเบียบกติกาการใช้ประโยชน์จากป่า และดำเนินกิจกรรมต่างๆ ทั้งการลาดตระเวน จัดทำแนวกันไฟในหน้าแล้ง และเปลี่ยนชื่อเป็น “องค์กรป่าชุมชนบ้านนาผักก้าม-บ้านนาเจริญ” ในปี 2534 รวมทั้งเพิ่มจำนวนกรรมการในระดับหมู่บ้าน และฝ่ายปฏิบัติงานร่วม เช่น กลุ่ม อปพร. ตำรวจบ้าน กลุ่มเยาวชน และกลุ่มผู้มีรถไถ

ปัญหาที่พบส่วนใหญ่เกิดจากปัญหาไฟไหม้ป่าที่เกิดขึ้นทุกปี เพราะรอบๆ ป่าเป็นพื้นที่ทำกินของชาวบ้าน ทำให้พอถึงช่วงหน้าแล้ง กลุ่มฯ จะจัดคนคอยลาดตระเวนตรวจแนวกันไฟตลอด และ อบต.เหล่ากอหก ก็มีเงินสนับสนุนให้ปีละ 50,000 บาท

ป่าชุมชนร้องนาเอี่ยน เปิดให้ทุกคนเข้ามาใช้ประโยชน์ได้แต่ห้ามทำลายหรือตัดต้นไม้ เพราะเป็นแหล่งอาหาร มีเห็ด พืชผักป่า หน่อไม้ หากินได้ตลอดปี เสมือนเป็นตลาดสดปลอดสารพิษของชุมชน เป็นแหล่งยาสมุนไพร โดยเฉพาะสมุนไพรสำหรับคนอยู่ไฟ สมุนไพรบำรุงน้ำนม บำรุงกำลังให้กับสตรีที่เพิ่งคลอดลูกใหม่ และเป็นวัตถุดิบที่ใช้ผลิตเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ภายในครัวเรือนและเครื่องมือทำกิน เช่น หวดกระติบข้าว ฝักมีด ด้ามมีด ตะกร้า เขียง เป็นต้น รวมทั้ง “แขม” พืชที่ใช้ผลิตไม้กวาด ซึ่งเป็นพืชที่ทำรายได้แก่ครัวเรือนอย่างมาก เพราะสามารถขายทั้งเป็นวัตถุดิบและแปรรูปเป็นไม้กวาดขาย

นอกจากนี้ ชาวบ้านยังนำเมล็ดพืชผักป่ามาเพาะ นำกิ่งไม้มาปักชำปลูกข้างบ้านหรือตามหัวไร่ปลายนา เพื่อลดการใช้ผลผลิตจากป่าชุมชน เป็นการสร้างป่าครอบครัวไปในตัว รวมทั้ง ยังมีการเก็บซังข้าวโพดที่เหลือจากการสี ใส่กระสอบเก็บใส่ยุ้ง เพื่อไว้ใช้เป็นฟืนตลอดปี โดยเฉลี่ยจะใช้ครัวเรือนละประมาณ 1,000 กิโลกรัม ถ้าคิดเป็นมูลค่าก็ตกกิโลกรัมละ 3 บาท เป็นการประหยัดการใช้ไม้ฟืนและลดรายจ่าย โดยเฉพาะเวลาต้มหน่อไม้ ซึ่งเป็นอาหารพื้นบ้านที่ขึ้นชื่อ

เรียบเรียงและอ้างอิงจาก https://pttinternet.pttplc.com/greenglobe/2552/community-05.html

ต.เหล่ากอหก อ.นาแห้ว จ.เลย

คลิกเพื่อขอเส้นทาง